Fjallið sem fór og stígurinn varð stór

Hérna eru tvær myndir af sama staðnum, sama útsýninu. Sú til vinstri var tekin laugardaginn 14. september 2013. Hin var tekin 16. júní 2001, fyrir aðeins rúmum tólf árum. 

Margt hefur breyst á þessum tíma. Get nefnt þrjú atriði þar af tvö sem flestir lesendur ættu að koma auga á. 

Litla fellið sem þarna stóð er auðvitað horfið, tekið í burtu og kemur aldrei til baka. Eftir stendur djúp hola sem engum verður til gagns nema hugsanlega þeim sem þurfa að losna við jarðveg annars staðar frá.

Annað sem breyst hefur er gönguleiðin. Fyrir tólf árum var hún mjó og þá sem nú liggur hún yfir ræfilslega mosabreiðu. Af einhverjum óskiljanlegum ástæðum hefur gönguleiðin breikkað mikið, raunar sigið niður, sem alls ekki er til bóta fyrir göngufólk. Þrátt fyrir þetta hefur ekki orðið mikil aðsókn í Vífilsfell. Ég skrepp þangað talsvert oft og sjaldan sé ég fólk í fjallinu. Í gær sá ég þó sjö manns og fjóra hunda. En gönguleiðir eiga það til að fara út um víðan völl, sérstaklega séu þær ekki merktar og gerðar þægilegar yfirferðar.

Þriðja atriðið sem þó er ekki auðgreinanlegt á myndunum eru slóðir eftir mótorhjól og fjórhjól. Þau eru út um allt þarna enda leyfi fyrir því. Hitt er verra að slóðirnar ná langt út fyrir svæðið, vestan undir Bláfjöll og vestur yfir Bláfjallaveg með hraunjaðri og allt niður í Lækjarbotna. Það er miður. 

Grjóthrúgur án tilgangs

Við Þingvallaveg

Vörðurnar hjá áningarstaðnum við Þingvallaveg eru bara dálítið flottar eins og sjá má (smellið nokkrum sinnum á myndina og stækkið). Held þó að þessi siður hafi orðið til þegar ferðamenn sáu Laufskálavörður og halda að það sé einhver siður að hlaða þær og helst setja einhver orð á blað og koma fyrir í þeim.

Beinakerlingin á Bláfellshálsi

Gamall og góður siður er að setja stein í vörðu og sagt var að það væri til fararheilla. Engum datt í hug að tugþúsundir ferðamanna, og í ofanálag útlendir rútuferðamenn, myndu rífa upp allt lauslegt grjót í kringum Beinakerlingu á Bláfellshálsi og henda í hrúgu. Grjóthrúga getur aldrei verið varða en varða getur orðið að grjóthrúgu. Raunar er umhverfi kerlingarinnar grátbroslegt

Öllu má nú ofgera og þegar ferðamenn eru komnir nærri einni milljón á ári og stór hluti þeirra druslast á einhvern hátt út um þjóðvegi getur verið að einhverjir þeirri haldi að grjót sé öllum frjálst til afnota og helst til mislukkaðrar mannvirkjagerðar sér til fararheilla. Þvílíkur misskilningur hjá þeim.

Varða við Hveravelli, vegprestur vístar til Þjófadala

Ég held að öllum sé hollt að minnast þess að vörður eru vegvísar, margar þeirra eru afar gamlar og í raun ekkert annað en fornminjar og margar skráðar sem slíkar. Höfuð þetta hugfast og hvetjum ekki til slíkrar steinaldar sem útlendir ferðamenn hafa gerst sekir um. Ekki búa til gangslausar hefðir.

Jú, litlu vörðurnar virðast flottar við fyrstu sýn, en eru algjörlega úr takti við íslenskar hefðir. Þar að auki er bölvað landrask af þeim. Er ekki betra að afhenda ferðamönnum poka með nokkrum lúpínufræjum og biðja þá um að koma fyrir á þar sem ekki finnst stingandi strá. Jæja ... eða að fá þeim í hendur tré og biðja þá um að gróðursetja t.d. við áningarstaði. Þar með væri eitthvað gagn gert.

Er jökuláin kaldari en sú blátæra?

Vaðið yfir Reykjafjarðarós en fljótið kemur úr Drangajökli.

Loksins þig ég þekki, fljóð!

Vaðið yfir blátæra dragá.

þvílíkt hjarta ég aldrei sá:
það er heitt sem Heklu-glóð,
heljarkalt sem Jökulsá.

Svona orti Guðmundur Guðmundsson (187-1919) sem hafði viðurnefnið skólaskáld, en Halldór Blöndal nefnir hann í þeim skemmtilega dálki sem nefnist Vísnahorn og má finna daglega í Morgunblaðinu.

Ekki ætlaði ég að fjalla um ljóð að þessu sinni enda þótt þau séu mér ávalt hugstæð enda varla til sú listgrein sem er henni fegurri.

Margar árnar og fljótin hef ég vaðið á ferðalögum mínum um landið og yfirleitt alltaf formælt þeim farartálmum vegna þess hversu kulsækinn ég er á fótum. Það lagaðist um leið og ég komst yfir forláta „sokka“ eins og brimbrettafólk notar. Fyrir vikið get ég vaðið þvers og kruss án þess að finna fyrir kulda.

Vaðið yfir Rangala í Lónafirði en hann er einn af Jökulfjörðum

Hins vegar fannst mér yfirleitt blátæru árnar oftast miklu kaldari og verri viðureignar en jökulárnar. Og ég held að þetta sé óumdeilanlegt.

Jökuláin er gruggug og vitneskjan um að hún komi úr jökli er kuldaleg staðreynd en ekki endilega raunveruleg. Tær dragá eða lindá er yfirleitt skítköld nema þær séu þeim mun grynnri og rennslið hægt. Ef til vill er ástæðan sú að gruggið í jökulám dregur í sig sólarljósið og hitna þannig fyrr en tært vatnið.

Gönguleiðin á Kistufell í Esju

Gönguleiðin upp á Kistufell er merkt með punktalínu og akleiðin að uppgöngustað er merkt með rauðri línu. Kortið er fengið að láni af vef Landmælinga Íslands.

Laugardaginn 26. júlí 2013 brá ég undir mig betri fætinum og skokkaði upp á austurhorn Kistufells í Esju. Þetta er ein af skemmtilegustu gönguleiðunum.

Ég fer eiginlega ekki núorðið á Þverfellshorn vegna þess að þar er alltof mikill ágangur fólks og að auki lítur leiðin skelfilega út. Ég ók á Toyota Yaris upp á Esjumela og þaðan austur eftir malarvegi milli Esju og Mosfells. Enginn vandi að aka þarna, fór bara varlega.

Ökuleiðin sést á meðfylgjandi korti og punktaleiðin sýnir gönguleiðina upp. Veðrið í gær var það besta sem komið hefur á höfuðborgarsvæðinu og ég hafði eiginlega mestar áhyggjur af því að hitinn væri of mikill. Sem betur fer var golan vestanstæð og kom í bakið á mér á leiðinni upp, magnaðist aðeins á uppleiðinni og kældi mann passlega.

Göngleiðin

Ég mæli með því að gengið sé upp með gilinu sem sést vinstra megin á myndinni. Þar er leiðin eins auðveld og hún getur orðið. Gilið er lítið og snoturt. Í því eru um sjö litlir fossar og gaman að skoða umhverfi þeirra.

Upp á Kistufell má ætla fjóra áfanga eða fleiri ef vill. Stallar eru í hlíðinni sem ágætt er að miða við. Og ekki má gleyma að snúa sér við og skoða útsýnið eftir því sem hærra er komið. Sérstaklega er fallegt að fylgjast með breytingum til austurs. Þar er Grafardalurinn, djúpur og fallegur, Hátindafjallið og svo Móskarðshnúkar.

Móskarðshnúkar, myndin er tekin með miklum aðdrætti frá Kistufelli.
Þeir njóta sín engu að síður vel enda litirnir stórkostlegir.

Hérna er mynd af Móskarðshnúkum sem ég tók með talsverðum aðdrætti. Tindarnir njóta sín vel, stórkostlegir í litadýrð sinni. Ef vel er að gáð má greina gönguleið sunnan í hlíð Móskarðshnúks, en svo held ég að austasti hnúkurinn sé kallaður.

Mér finnst nokkuð miður að þarna skuli vera komin stígur. Aðal uppgönguleiðin er upp eftir hryggnum en fólk gengur yfirleitt niður hlíðarstíginn. Hryggurinn ætti að duga fyrir upp- og niðurleið.

Hnúkarnir eru fjórir og sá austasti er hæstur, 807 m hár. Fjórði hnúkurinn er eiginlega ekki neitt neitt en er þó nægilega greinilegur til að vera talinn með.

Kistufell er í rúmlega 800 m hæð og er nokkuð slétt að ofan. Þar er mikill mosi. Í gær var ábyggilega yfir tuttugu gráðu hiti uppi og hlýr andvari af vestri.

Oft hef ég gengið mér til skemmtunar með suðurbrún Kistufells og allt að Gunnlaugsskarði og síðan til baka. Nokkrum sinnum hef ég gengið yfir á Hátind og þaðan niður. Þegar ég rifja göngur mína á Esju upp held ég að ég hafi gengið um hana mestalla. Í þetta sinn var ég latur, mátti það alveg. Lagðist bara í mjúkan mosann við vörðuna, drakk sódavatn og maulaði prins póló og horfði á veröldina. Þotur flugu hátt yfir, eins hreyfils rellur flugu langt fyrir neðan og þyrla heimsótti svæðið í útsýnisflugi með ferðamenn.

Þessi mynd er tekin við vörðuna á austurhorni Kistufells og er horft í austur. Strikin sem ég hef sett inn á myndina tákna gönguleiðir niður frá Hátindi og ofan í Grafardal. Ég þekki þær allar, þær eru mjög brattar og vissara að fara afar varlega á niðurleið. 

Ég er nokkuð ánægður með þessar myndir. Best er að smella á þær og þá er hægt að stækka þær nokkrum sinnum. Umfram allt hvet ég lesendur til að hætta að troða á Þverfellshorni, ganga á Kistufell, Móskarðshnúka, Kerhólakamb, Lág-Esju eða jafnvel í Gunnlaugsskarð.

Hornvík brosir við vetrargestum

Myndin er tekin skammt vestan við Stígshús á Horni og horft er yfir víkina til Rekavíkur bak Höfn, 

Hvannadals og hins tilkomumikla Hælavíkurbjargs.

Hornvík er fögur að vetrarlagi. Þar hef ég verið undanfarna daga ásamt góðu fólki og notið vetrarríkisins. Líklega er þetta dálítið orðum aukið hjá mér því þarna var frekar hlýtt, aðeins um tveggja til sjö gráðu hiti.

Snjór var ekki mikill í Hornvík og varla skíðafært. Hins vegar snjóaði nokkuð síðasta miðvikudag og þá breyttist ásýndin.

Næsta mynd er tekin frá Höfn og sér yfir víkina til Núpsins, fremst á Hornbjargi, Miðfells, drangsins Jörundar og Kálfatinds. Ekki vita allir að handan við þessi fjöll er sjálft Hornbjarg, þar er þverhnípt í sjó fram,
rétt eins og fjöllin hafi verið skorin og eystri hlutinn fjarlægður. 

Annars er engin ástæða til að mikla fyrir sér veðurlag á Hornströndum. Í sannleika sagt er bara hægt að líta á landakortið og sjá hversu litlu munar á til dæmis Hornvík og öðrum stöðum þar sem fólk býr og lifir hamingjusamlega. Um 47 km eru í loftlínu frá Bolungarvík í Hornvík og svipað munar á fjarlægðinni frá Skaga og á þá breiddargráðu og Hornvík stendur á.

Horft er hér inn í Hornvík. Rekavík bak Höfn er lengst til hægri og fyrir botni víkurinnar, á miðju myndarinnar er Hafnarsandur. Hér kannast þúsundi Íslendinga við sig, hafa gengið þessar fjörur 

og upp í Atlaskarð sem er ofan Rekavíkur.

Forðum var hörð lífsbaráttan á Hornströndum rétt eins og annars staðar á landinu.

Á næstunni ætla ég að birta hérna nokkrar myndir af Hornströndum og hafa til samanburðar myndir sem ég hef tekið að sumarlagi. Það getur verið ansi fróðlegt, held ég.

Leiðbeiningar um val á gönguskóm

Æ algengara er að heyra af fólki sem meiðir sig á ökkla í fjallgöngum. Fólk getur meitt sig og slasast hvar sem er, úti á götu eða á Þverfellshorn Esju. Hvers vegna er ekki hægt að komast klakklaust úr gönguferðum?

Hlauparar 

Nú þykir mikið fjör í því að hlaupa upp á fjöll og niður aftur. Út af fyrir sig er að svo sem ágæt skemmtun og líkamsþjálfun. Hitt er verra að þeir skór sem hlauparar notar eru lágir, að vísu með góðum sóla en engum stuðningi við ökklann. Ekki skal heldur amast við þessu heldur því að fólk skuli leita eftir léttari og einfaldari skóm í almennar fjallgöngu. Hins vegar má ekki líta á hlaupaskó sem góða skó fyrir fjallagöngur. Þeir eru það ekki.

Óslétt land 

Þegar komið er í óslétt land, klungur og snjó er mikilvægt að vera í uppháum skóm, þeim sem ná upp fyrir ökklann og veita honum stuðning. Skórinn á að vera þétt reimaður þannig að fóturinn renni ekki til í skónum. Gerist það eru skórnir og stórir. Valdi þétt reimaður skórinn núningi á legg fyrir ofan ökkla eru skórnir ekki réttir.

Strigaskór 

Aldrei skyldi nota strigaskó í fjallgöngur. Þeir henta ekki til þess, eru alltof linir, sólinn er mjúkur og ná ekki einu sinni upp að ökkla. Til eru skór sem líkjast strigaskóm, eru léttir með góðum sóla en engu að síður ná þeir ekki upp á ökkla. Ekki nota slíka skó í fjallgöngur eða lengri göngur. Myndin hér til hliðar gúglaði ég á netinu. Þetta eru svokallaðir „hiking shoes“ en ekki „hiking boots“. Þeir fyrrnefndu eru eingöngu gönguskór fyrir sléttlendi. Fínir innanbæjar en á fjöllum eru þeir gagnslausir vegna þess að öllum ætti að vera annt um ökklana.

Leðurskór 

Bestu skórnir í fjallgöngu og lengri göngur eru leðurskór, helst þeir sem eru með smávegis gúmmívörn upp fyrir sóla. Það sparar skóna, tekur af slit og vatn. Notum leðurskó á Laugaveginum og á Hornströndum og í dagsferðum á einstök fjöll eins og Esjuna og Vífilsfell.

Af biturri reynslu held ég því fram að góðir gönguskór séu mikilvægasti búnaður göngumannsins. Sé hann illa búinn til fótanna, fær blöðrur eða hælsæri er lítil skemmtun af gönguferðinni. Skórnir eru henta þá ekki göngumanni.

Fóðraðir skór 

Góðir gönguskór eiga að vera fóðraðir og svo þægilegir að hægt sé að vera í einum sokkum, en þeir verða að vera góðir. Best er að velja sokka úr blöndu af gerviefnum og ull, þá sem eru með þéttingar fyrir hæl og tá. Slíkir sokkar eru framleiddir hér á landi og reynast vel.

Þegar ég var að byrja í fjallaferðum var lítið úrval af gönguskóm í verslunum. Ég man að eitt árið notaði ég gamla skíðaskó sem voru með nokkuð stífum sóla. Í þeim var gott að ganga en gallinn var nokkuð stór og hann var sá að sólinn var sléttur og markaði ekki fyrir hæl.

Vibram sóli

Í tugi ára hef ég aldrei keypt öðruvísi skó en með góðum sóla, lít fyrst á hann. Sé ekki gula merkið með nafninu Vibram á sólanum þá kaupi ég ekki skóna. Sjá myndina hér fyrir hér til hliðar.

Viðmiðanir 

Eftirfarandi eru þær viðmiðanir sem ég nota og tek það fram að ég þarf að fara að kaupa gönguskó sem allra fyrst:

1. Vibram sóli (merktur með gulu merki í sólann), sumum finnst Vibram hálir í bleytu en ég hef aldrei orðið var við það.
2. Helst leður skór fyrir fjallaferðir, bestir í bleytu
3. Tungan á ekki að vera laus eins og í venjulegum skóm heldur saumuð við skóinn á hliðum og upp
4. Skórnir eiga að vera fóðraðir, það er vel bólstraðir
5. Góð en mjúk fóðrun á að vera efst svo þeir nuddi ekki legginn
6. Oftast er gott að velja ská með gúmmívörn á tá og jafnvel allan hringinn.
7. Veljum réta stærð, táin má ekki snerta framendann, þar má muna allt að sentimetra
8. Ekki kaupa ódýra gönguskó. Ódýrir skór eru bara ódýrir, þeir hafa enga kosti fram yfir dýrari.

Eflaust má bæta hér einhverju við en þetta er svona í stórum dráttum þau atriði sem ber að hafa í huga við val á góðum gönguskóm. Og nú gleymi ég einu mikilvægu, munum að á göngu þrútnar fóturinn talsvert. Þess vegna mega skór ekki vera of þröngir, þeir verða að vera dálítið rúmir.

Ódýrir skór eru almennt lélegir  

Ég hef í sjö ár átt Scarpa gönguskó og þeim hef ég nú slitið upp svo gjörsamlega að fyrir löngu hefði ég átt að skipta. En ennþá er ég bara mjög ánægður með skóna.

Núna finnst mér gönguskór orðnir dýrir og hef því dregið við mig að kaupa nýja. Ég fór um daginn í verslun sem selur gönguskó á innan við 10.000 krónur. Við nánari athugun fannst mér þeir ekki þess virði að kaupa þá.

Ég ráðlegg fólki eindregið að kaupa skó í góðum verslunum sem sérhæfa sig í að selja fatnað og útbúnað til útivistar. Ekki bjóða hættunni heim með lélegum skóm.

Krummi krunkar úti á Hornafjarðarfljótsbrú

Hornafjarðarfljót og brúin

Stórmerkileg brú liggur yfir Hornafjarðarfljót. Hún er einbreið, var byggð um 1961 og er um 255 m löng. Á fréttavefnum visir.is er verið að agnúast eitthvað út í þessa fallegu brú sem er svo lík þeirri gömlu sem liggur yfir Markarfljót.

Eina staðreynd vita fæstir um Hornafjarðarfljótsbrúnna. Hún hefur innbyggðan takt og er þar af leiðandi einstaklega tónvís.

Þetta skal ég skýra nánar: Sé ekið yfir hana á bíl frá vestri til austurs á um 25 km hraða á klst. má óðar finna að til verður taktur, tamm, tamm, tamm ... Þá er upplagt að syngja „Krummi krunkar úti“ enda fellur rytminn í laginu algjörlega að bylgjunum í gólfi brúarinnar.

Að vísu er brúin ekki nógu löng til að hægt sé að klára lagið en þá má bara snúa við og aka aftur yfir brúna og fara aðeins hraðar.

Svo tónvís og söngelskur sem ég er þá hef ég lent í því að aka fram og aftur yfir brúna, einn eða með góðu fólki og við höfum sungið og sungið af hjartans lyst um hann krumma. Ekið aftur og aftur yfir. Einu sinni bakkaði ég yfir brúna og söng lagið afturábak. Það gekk ekki vel. Ók utan í tvisvar og mundi ekki línurnar.

Sé ekið frá austri til vestur tapast þessi taktur og krummalagið gengur ekki. Enn hef ég ekkert lag fundið sem þá hentar.

Svo verð ég að taka það fram að það er afar varhugavert að aka hratt yfir Hornarfjarðarfljótsbrú og skiptir engu hvort maður syngi, tali eða þegi. Hraðinn og taktfast gólfið getur orðið til þess að ökumaðurinn gleymi sér og endi á vegriðinu eða jafnvel kastist yfir það. Hvorugt ku vera gott.

Þetta hefur þó aldrei komið fyrir mig, - ég náði tímanlega stjórn á bílnum ... úff.

Myndina hérna fyrir ofan tók ég ofan af Viðborðsfjalli sem er vestan við fljótið.